“Emakumea ez da jaiotzen. Egin egiten da”. Esaldi ezagun horrek laburbiltzen du Simone de Beauvoirren Bigarren sexua saiakera. 1949an argitaratua, aitzindaria izan zen emakumearen ustezko izatearen naturalizazioa eta zapalketa sistemikoa azaleratzen, ikerlari baten zehaztasun eta sakontasunez. Gaur egun Mendebaldeko pentsamenduaren giltzarrietako bat da, erabateko klasikoa.
Eskafandra bildumak euskarara ekarri du Irene Arrarats itzultzailearen lanari esker, eta Iratxe Fresnedak eta Nora Alberdik Bigarren sexua(z). Collage film laburra osatu dute. Egun mahai gainean ditugun auzietako askori heltzen baitie Simone de Beauvoirren saiakerak.
Ez zen feminista “Lehorte garaia zen. Sufragismoaren mugimendu historikoa bukatua zen ordurako, eta 70eko hamarkadako olatu feminista iritsi gabea”, go
gorarazi du Arraratsek. Gainera, “garai hartan berak ez zuen inolako kontzientzia feministarik. Filosofoa eta existentzialista zelako heldu zion gaiari”. Abiapuntu horri jarraituz, beraz, jabetu zen emakumearen zapalketaz. “Existentzialista zenez, esentziarik ez zegoela pentsatzen zuen, eta gako hori emakumeari, ordura arte inork egin ez zuena egiten hasi zen: kulturaren mekanismo zapaltzaile batzuk deskubritzen”. Alegia, emakume izatea ez dela izaera bat ondorioztatu zuen Simone de Beauvoirrek, egoera bat baizik. “Gizaki emeei izanarazten zaien hori delako emakume izatea”. Eta hori hala izateko sistema oso bat zegoela azaleratu zuen. “Patriarkatuaren tripetan sartu zen nahi gabe”.
Modu oso metodiko eta analitikoan lan egin zuen pentsalariak. “Hori izan zen berrikuntza. Analisi hotz hori egin izana, zirujau baten bisturia atera eta zorrotz eta hotz aritu baitzen analisian”. Bere jakintza zabalari esker lortu zuen hori. “Existentzialismoa, antropologia, Hegelen ideiak… horiek guztiak gurutzatu zituen emakumearen egoerarekin”. Kritika zaparrada jaso zuen argitaratu bezain pronto, dio Arraratsek. Elizak liburu debekatuen zerrendan sartu zuen, eta, pentsalari kontserbadoreek ezezik, kamaradatzat ere izan zituenak jarri zitzaizkion kontra. “Esaterako, bere laguna zen Albert Camus idazlea haserretu egin zitzaion. Gizaseme frantsesa barregarri utzi zuela esan zion”. Eskertza zaparrada ere etorri zitzaion, dena den. Milaka emakumeren eskutitzak jaso zituen urte luzetan,”hain zoritxarreko sentiarazten zituen hori beraiei bakarrik gertatzen ez zitzaiela” konturatu zirelako eskerrak emanez.
Bi liburuki liburu bakarrean Saiakera bi ataletan banatu zuen Simone de Beauvoirrek; horregatik argitaratu du Eskafandrak bi liburukitan banatuta.
Lehenengo liburukiak emakumeari buruz esan eta irudikatu dena aletzen du, hainbat ikuspegitatik. Bigarren liburukiak, berriz, emakumeen bizimoduari erreparatzen dio, bere egoera eta baldintzei: amatasunari, ezkonduaren bizimoduari, prostituzioari, lesbianen egoerari, haurtzaroari… Guztia beste autoreek esandakoak lagun, besteak beste.
Filmari dagokionez, abenduaren 6an, Durangoko Azokan estreinatuko dute eta egileek hainbat elkarrizketa egin dituzte: Amaia Lasa, Jule Goikoetxea, Jenofa Berhokohrigoin… Horien hitzak uztartzeko gero pentsalari frantsesarenarekin.
You may also like
