Gizontasuna nola eraikitzen den eta gizarteak ezarritako gizon ereduak emakumeei ez ezik gizonei eurei ere nola eragiten dien aztertu du Aritz Galarrak Izan gizona liburuan. Alberdaniak argitaratutako saiakerak autobiografia du abiapuntu, maskulinitate hegemonikoaren eraikuntzari eta hartatik askatzeko aukerei buruz hausnartzeko.
“Gizon bat ez da gizon jaiotzen, gizon bilakatzen da”. Simone de Beauvoirren ideia ezagunetik abiatu da Aritz Galarra Izan gizona saiakera idazteko, eta hortik dator liburuak mahai gainean jartzen duen galdera nagusia: nola eraikitzen da gizontasuna? Jaiotzatik helduarora bitartean gizon izateko modua taxutzen duten espazio eta harremanei begiratu die egileak, bere esperientzia pertsonala hari gisa hartuta.
Liburuaren izenburuak berak laburbiltzen du planteamenduaren parte bat. “Izan gizona. Agindu bat da, ez aukera bat”, dio Galarrak. Familia, eskola, lagunartea, maitasuna, sozializazioa eta gerra-kultura aztertzen ditu gizarteak nagusitzat ezarritako gizon eredua nola eraikitzen den erakusteko. Eredu horretatik aldentzea zaila dela dio, eta haren ondorioak ez dituztela emakumeek bakarrik pairatzen: gizonen askatasuna ere mugatzen du, rol zurrunetara behartuta.
Autobiografia baliatu du prozesu hori konkretura eramateko. “Ez bereziki interesatzen zaidalako nire bizitza, ez bereziki berezia delako; kontrara, gizon arrunt askoren biografiak erreplika ditzakeela uste dudalako”, azaldu du. Haurtzaroa, gaztaroa eta helduaroa zeharkatzen ditu horretarako, besteak beste mutilen arteko larderia, gorputzaren gaineko presioa, emozioak isilaraztea, aitatasuna eta generoari buruz jasotako ideiak aztertuz.
Gorka Bereziartua editoreak ere liburuaren izaera arrunt hori nabarmendu du: “Ez da indar erakustaldi bat, ezta heroi baten ibilbidea ere”. Haren hitzetan, gizon bilakatzeko prozesua erakusten duen kontakizuna da, “desiraren, beldurraren, lotsaren, aurreiritzien eta onarpenaren arteko bidaia bat”.
Galarrak, ordea, ez du gizontasun hegemonikoaren diagnostikoan geratu nahi. Gizonezkoak emakumeen zapalkuntza sostengatzen duen sistema patriarkaletik nola aska daitezkeen ere planteatzen du. “Historiako iraultza handienetan gizonek protagonismo nabarmena izan dute; zergatik ez, orduan, gure garaiko eraldaketa sakonenetako batean, feminismoaren eskutik datorrenean ere parte hartzen hasi?”, galdetu du.
