Sormen-krisi betean dagoen idazle baten begietatik, oroimenaren zirrikituetara eta euskal gatazkaren azken belaunaldira hurbiltzen da eleberria. Bereziartuaren lehen nobelak literatura, identitatea eta egia kontatzeko ezintasunaren inguruko galderak gurutzatzen ditu, tonu ilun eta hipnotiko batez.
Memoria, identitatea eta euskal gatazkaren azken belaunaldiaren arrastoak gurutzatzen dira Gorka Bereziartua kazetari eta idazlearen Garondoan eleberrian. Alberdania argitaletxearekin kaleratu duen lehen nobelan, egileak tonu hipnotiko eta zirraragarria darabil, irakurlea galdera deserosoz eta atmosfera ilunez beteriko kontakizun batean murgiltzeko.
“Hogeita zazpi urte neuzkan eta ez nuen inor hil. Ezagutzen nuen gauza bera esan ezin zezakeen jendea”. Esaldi horretatik abiatzen da nobela. Bartzelonatik Donostiara itzuli berri den idazle bat da protagonista: liburu arrakastatsu bat argitaratu ondoren, sormen-krisian harrapatuta dago, eta bere buruarekin kutsu beckettiarreko elkarrizketetan nahasita dabil, ihes egiten dion egia baten bila.
Donostiara itzultzean, iraganeko ikaskideekin egingo du topo. Horien artean dago Alex, ETAko kide bihurtu zen Aliziaren lagun mina izandakoa. Hemezortzi urte zituztenetik Aliziak pertsona bat hil zuen arte gertatutako guztiaren detaileak ezagutu nahian hasiko da idazlea, bere hurrengo nobelarako material bihurtzeko asmoz. Une horretatik aurrera, kontakizuna “iniziazio-nobela arraro” bihurtzen dela azaldu du Bereziartuak, Robert Musilen Törless ikaslearen nahasmenduak eta Franz Kafkaren Metamorfosia erreferentzia literario gisa gurutzatuz.
Sinopsiak aurreratzen duen bezala, memorian lurperatutako pertsonak, enkontru deserosoak, odol-arrasto lehorrak, amuarrain hilak, beldurra eta xamurtasuna agertzen dira kontakizunean, protagonistak azaleratu nahi ez duen egia idatziz harrapatzen saiatuko den bitartean.
Aritz Galarraga Alberdaniako editorearen hitzetan, Garondoan “euskal literatura garaikidean ahots berritzaile eta ezohiko bat” da. Eleberriak identitatearen, memoriaren eta fikzioaren arteko mugak esploratzen dituela nabarmendu du, eta gaur egungo kezkekin lotzen dela: “identitatearen permeagarritasunaz eta bestearen lekuan jartzearen zailtasunaz” hitz egiten duela azaldu du, euskal gatazkaren azken belaunaldia atze-oihal gisa erabiliz.
Galarragaren arabera, lanak ez du kontakizun soil bat proposatzen; irakurlea etengabeko galderen aurrean jartzen duen literatura-esperientzia ere bada: “Zer gogoratzen dugu? Zergatik gogoratzen dugu gogoratzen duguna? Nor gara oroimena fikzionatu gabe? Noiz bihurtzen gara kontatzen duguna? Nork kontatzen gaitu benetan?”.
Estiloari dagokionez, eleberriak pasarte zuzen eta zehatzak uztartzen ditu anbiguotasun narratiboarekin. Editorearen esanetan, kontraste horrek egiten du lana berezi: “ez da esperimentalismo huts batean geratzen, baizik eta emozio eta gogoeta sakonetara eramaten du”.
Garondoan euskal gatazka, memoria, trauma, metaliteratura, identitatea eta afektuak gurutzatzen dituen lehen nobela da, eta Bereziartuaren literatur estreinaldia markatzen du.
You may also like
