Musika eskaintza oparoa izango da festibalean, askotariko talde eta bakarlariekin, besteak beste, Amparanoia eta Bele igoko dira oholtzara.
Pasaia itsas kulturaren nazioarteko topagune bihurtuko da berriz ere, Itsas Festibalarekin. Maiatzaren 14tik 17ra bitartean, ontzi tradizionalak, kultura-jarduerak eta publiko guztientzako proposamenak bilduko ditu festibalak. 2026ko programazioak Kanada izango du ohorezko itsas kultura gonbidatu gisa, eta mugarri nabarmen batek markatuko du: San Juan baleontzia uretan bisitatzeko aukera.
Laugarren edizioak musika proposamenak, dantza, erakusketak, gastronomia edo lanbide tradizionalen erakustaldiak eskainiko ditu, guztiak ere itsas ondareari eta kulturari lotutako jarduerak, Pasaian gozatu ahal izango direnak.
Aurtengo ardatz nagusietako bat Kanada ohorezko itsas kultura gonbidatu gisa agertzea izango da, eta hari eskainitako programazio espezifiko bat izango du, arreta berezia eskainiz gaur egungo Kanadako lurraldeko herri indigenei.
Hala, Atlantikoan zeharreko Topaketak programak elkarrizketan jarriko ditu euskal tradizioak Kanadako Lehen Nazioetako, inuit komunitateetako eta Atlantikoko kulturetako tradizioekin. Kanadak bere stand propioa izango du San Pedroko lonjaren aurrean, eta bere historiaren berri emango du, bai eta belaunaldiz belaunaldi transmititutako praktiken berri ere; besteak beste, Artikoko bizitzarekin lotura estua duten kayak-ak fabrikatzeko inuit teknikak. Gainera, festibalaren egunetan atikamekw artisauek Albaola Itsas Kultur Faktorian urki azalez egindako kanoaren eraikuntza tradizionala bukatuko dute.
Antolatzaileek adierazi dutenez, “jarduera horiek historia partekatu bat islatzen dute, XVI. mendeko euskal baleontzien eta komunitate indigenen arteko lehen kontaktuetan oinarritzen dena, eta gaur egun kultura-trukearen, artisautzaren eta itsasoaren ezagutzaren bidez eguneratzen dena”.
Era berean, aurtengo edizioa une bereziki esanguratsu batek markatuko du; izan ere, San Juan ontzia lehen aldiz bisitatu ahal izango da uretan. “Albaolan eraiki da, Red Bayn (Kanada) egindako ikerketa arkeologikoetan oinarrituta, eta XVI. mendeko baleontzi hori itsas ondarearen berreskurapenaren adierazle handienetako bat da. Baleontzia badian egoteak aukera emango du itsasontzia bere benetako testuinguruan ezagutzeko eta garaiko nabigazio transozeanikoaren esperientziara hurbiltzeko”, adierazi dute.
Bi erakusketarekin osatu ahal izango da plana: bata Albaola Itsas Kultur Faktorian, euskal baleontziek Ternuako eta Labradorko kostaldeetara egindako espedizioetara eramango gaituena eta San Juanen aurkikuntzaren xehetasunetara hurbilduko gaituena; eta bestea San Pedroko Lonjan, non ontzia eraikitzeko urte hauetako prozesuari buruzko ikus-entzunezko dokumentazioaz gozatu ahal izango den.
Hala, publikoak duela bost mende baino gehiagotik Atlantikoan zehar euskaldunen eta kanadarren artean sortutako harremana deskubritu ahal izango du.
Ontziak
Pasaia Itsas Festibala datorren maiatzaren 14an hasiko da, Kantauri itsasotik Pasaiako badiara Ulia eta Jaizkibel arteko bokaletik sartuko diren ontzien desfile ikusgarri batekin, maiatzaren 14an, 18:00etan. Festibalaren YouTubeko kanalaren bidez zuzenean jarraitu ahal izango da ekitaldia, edo aurrez aurre. “Zalantzarik gabe, programaren une gogoangarrienetako bat izango da, tamaina, jatorri eta tipologia desberdinetako ontzi tradizionalak bilduko dituen erakustaldia, eta Pasaia itsas ondarearen erakusleiho paregabea bihurtuko du. Gaur arte 120 ontzik baino gehiagok baieztatu dute beren presentzia, baina festibalean inskripzio-eskaerak jasotzen jarraitzen dute”.
Festibalean aukera izango da ontzi tradizional horietako batzuk gertutik ezagutzeko eta baita horietako batzuetan nabigatzeko ere. Edizio honetako itsasontzi ikusgarrienen artean daude Etoile du Roy, hiru mastako fragata kortsarioa, edo Recouvrance, XIX. mendeko Frantziako itsas armadako itsasontzi baten erreplika; 47 eta 42 metroko luzera dute, hurrenez hurren. Horiek dira bisitatu ahal izango diren ontzi handienetarikoak. Horiez gain, balio historiko eta kultural handiko beste batzuk ere izango dira, hala nola Grayhound, Evangelina, edo Aita Mari, San Pedroko kaian egongo den Itsas Salbamendu Humanitarioko itsasontzia.
Askotariko jarduerak
Itsas programazioa lurreko egitarau zabal batekin osatuko da. Egitarau horrek askotariko jarduerak hartuko ditu barne: bisitak itsasontzietara, lanbide tradizionalen erakustaldiak, musika, dantza, antzerkia, gastronomia edo erakusketa. Hala azaldu du Igor Otxoa Oninarteko ordezkariak.
Musika izango da festibalaren erakargarri handienetako bat, eta kontzertuak badiako hainbat gunetan banatuko dira. Edizio honetan izen hauek nabarmentzen dira: Pedro Pastor kantautorea, edo Bele. Biek maiatzaren 14ean, osteguna, jardungo dute. Nakany Kante artista ginearrak, berriz, estiloak fusionatzeko zuzeneko bat eskainiko du larunbatean, maiatzak 16. Bestalde, Eskorzo taldea eta Amparanoia egun berean batuko dira festara. Horiez gain, festibalaren egunetan etengabe izango dira bestelako musika-ekitaldiak kale-animazioa eta jai-giroa nonahi.
Era berean, familientzako askotariko programazioa eskainiko du: haurrentzako tailerrak, urpekaritzako bataioak, itsasoari lotutako hezkuntza-proposamenak edo “Akromasta” bezalako esperientzia parte-hartzaileak.